MESDER AKADEMİ SOHBETLERİ’İNDE “EDEBİYAT VE KLİŞE” KONUŞULDU

Kahramanmaraş Edebiyat Sanat Derneği (MESDER) çatısı altında 13 Nisan 2026 günü, kelimelerin dünü, bugünü ve o bitmek bilmeyen “tekrar” sancısı masaya yatırıldı. KSÜ Edebiyat Uygulama Araştırma Merkezi (EDEM) iş birliğiyle düzenlenen ve “Edebiyat ve Klişe” başlığını taşıyan söyleşi, sadece akademik bir sunum değil, aynı zamanda edebiyatın görünmez sınırlarına yapılan estetik bir yolculuktu.

MESDER Başkanı Ali Avgın’ın açılış konuşmasında şehrin kültürel hafızasını diri tutma gayesiyle başlattıkları Mesder Akademi Sohbetleri’nin yeni dönemin ilk programında “Edebiyat ve Klişe” gibi karmaşık bir konuya masaya yatırılmasına dikkat çekerek katılımcılara teşekkür etti. Mesder yönetim kurulu üyesi, şair ve yazar Nimet Tekerek’in zarif moderatörlüğünde gerçekleşen program; söyleşi konuğu Prof. Dr. Selim Somuncu’nun akıcı anlatımıyla, üsluptan temaya kadar edebiyatın damarlarına sızmış olan o çok tartışılan “klişe” kavramını adeta bir cerrah titizliğiyle tahlil edildi.

Tekrarın Estetiği: İmge Ne Zaman Bayatlar

Edebiyat tarihinde “yeni” olanın kutsandığı bir çağda, Somuncu’nun vurguladığı en çarpıcı gerçek şuydu: Edebiyat sadece yenilikten ibaret değildir. Peki, bir imge ne zaman bayatlar? Bir dönem, kendi sesini ne zaman bir nakarata dönüştürür?

Söyleşide öne çıkan temel başlıklar, edebiyatın kadim meselelerini yeniden düşünmemizi sağladı:

Üslup Klişeleri: Yazarı bir üslup sahibi yapan unsurlar, bazen kendi sesinin karikatürüne dönüşme tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Dönemsel İzlekler: Her dönem kendi modasını yaratır; ancak bu izlekler sorgulanmadan tekrarlandığında edebiyatın can suyu çekilir.

Klişenin Gücü: Belki de gecenin en zihin açıcı tespiti, klişenin doğru ellerde nasıl bir üslup aracına, hatta “tekrarın estetiğine” dönüşebileceğiydi.

Bir Bellek İnşası Olarak Mesder Akademi

Klişe, çoğu zaman sanatın önündeki bir engel, yaratıcılığı boğan bir “bayatlık” olarak görülür. Oysa Prof. Dr. Selim Somuncu’nun perspektifiyle gördük ki; klişe aslında edebiyatın alfabesidir. Önemli olan o alfabeyle yeni cümleler kurabilme maharetidir. Bir imgenin bayatlaması, onun çok kullanılmasından ziyade, ruhunu yitirmesiyle ilgilidir.

Gece, Büyükşehir Belediye Başkanı Başdanışmanı Burhan Sakallı’nın Prof. Dr. Selim Somuncu’ya teşekkür belgesi takdimiyle son bulurken, dimağlarda şu soru kaldı: Kendi klişelerimizden kaçarken aslında hangi yeni klişelerin kucağına düşüyoruz?

Bu derinlikli sohbet için başta sorularıyla ufuk açan Nimet Tekerek‘e, akademik birikimini sanatsal bir nezaketle harmanlayan Prof. Dr. Selim Somuncu’ya ve Kahramanmaraş’ın edebi ruhuna omuz veren bütün katılımcılara teşekkürü bir borç biliriz. Edebiyat, tekrarın içinde gizli olan o eşsiz özü keşfetme sanatıysa eğer; dün gece o özün peşinden hep birlikte gidildi.