Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hayata geçirilen “Kültür Yolu Festivali” kapsamında, “UNESCO Edebiyat Şehri Kahramanmaraş ve Edebî Hafızası” başlıklı program gerçekleştirildi. Kahramanmaraş Kültür ve Sanat Derneği (MESDER) etkinlik salonunda gerçekleştirilen programa konuşmacı konuk olarak araştırmacı, eğitimci ve yazar Ramazan Avcı katıldı.
Çoğunluğunu şair ve yazarların oluşturduğu ve büyük ilgi gösterilen programa kalabalık bir dinleyici topluluğu iştirak etti.
Ramazan Avcı, konuşmasına “Bir şehri yeniden ayağa kaldırmak, yalnızca yıkılan binaları yeniden yapmakla mümkün değildir. Şehirlerin asıl varlığı; hafızalarında, kültürlerinde, sanatlarında, kelimelerinde ve gelecek tasavvurlarında saklıdır. 6 Şubat depremlerinin ardından yaralarını saran Kahramanmaraş için kültür ve sanatın yeniden hayat bulması bu bakımdan ayrı bir anlam taşımaktadır. Şehrimizi Kültür Yolu Festivali kapsamına alan Kültür ve Turizm Bakanlığımıza, şehrimiz adına teşekkür ediyorum.” ifadeleriyle başladı. Avcı, Kahramanmaraş’ın asırlardır içinde yaşadığı, ürettiği ve kuşaktan kuşağa aktardığı bir hayat biçimi olduğunu, köklü edebiyat geleneği ve yetiştirdiği usta kalemlerle Türkiye’de ‘edebiyatın ve şiirin başkenti’ olarak anıldığını, 2025 yılında UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na Türkiye’nin ilk Edebiyat Şehri olarak kabul edilerek “madalyalı şehir”, “Kahraman şehir”, “Dondurma ve biber şehri” ünvanlarına son olarak “edebiyat şehri” ünvanını da eklediğini belirtti.
Ramazan Avcı, Maraş’ın edebiyat alanındaki zenginliğinin nedenleri üzerinde durduktan sonra Dulkadiroğlu dönemine kadarki süreçte edebî birikimi, Dulkadiroğlu döneminden Cumhuriyet dönemine kadarki edebî atmosfer ve 1950 sonrasındaki Maraş’taki edebî oluşumlar hakkında kronolojik ve özgün bilgiler verdi.
Dulkadiroğlu Döneminden itibaren Maraş’ta halk şiiri geleneğinin oluşmaya başladığını, XVI. yüzyıldan sonra Maraş ve yöresinde yaşamış olan Karacaoğlan’ın yöreyi halk şiiriyle mayaladığını, Karacaoğlan’ın Maraş edebî hafızasının kurucu ismi ve yöredeki şairlerin manevi ustası olduğunu belirterek şiirlerinden örnekler okudu.
Ramazan Avcı; Dadaloğlu, Gündeşlioğlu, İlbeylioğlu, Hezari gibi şairlerin Maraş yöresinde yaşamış olan Cumhuriyet öncesi şairlerden bazılarının olduğunu ifade etti.
Ramazan Avcı, özellikle XVII. yüzyıldan sonra Divan şiiri geleneğinin de şehirde güçlü temsilciler yetiştirdiğini, yaklaşık elli Maraşlı divan şairinin tespit edildiğini, bu şairlerin arasında başta Sünbül-zâde Vehbî olmak üzere Hafız-ı Mar’aşî, Halil-i Mar’aşî, Kuddusî, Şem’î, Kâmil Efendi gibi kıymetli isimlerin öne çıktığını belirtti ve şiirlerinden örnekler okudu.
Ramazan Avcı, Kahramanmaraş’ın Cumhuriyet Döneminde yetiştirdiği yazar ve şairleriyle dönemin fikir ve sanat dünyasına yön vermiş, özellikle şair bolluğu bakımından mümbit bir şehir olduğunu ifade ederek Maraş’ın yüzyıllarca oluşturduğu şiir birikiminin Cumhuriyet döneminde “Halk şiiri geleneği”, “Modern mistik-metafizik şiir geleneği” ve “Yerel – millî duyarlığı yansıtan modern şiir geleneği” olmak üzere üç ana şiir damarında somutlaştığını belirtti. Bu üç hattın, şehrin edebî ekosistemini tamamlayan, süreklilik üreten katmanları olduğunu vurguladı.
Ramazan Avcı, Derdiçok’tan Âşık Hüdaî’ye, Hayati Vasfi’den Âşık Mahzuni’ye, Hilmi Şahballı’dan Abdurrahim Karakoç’a uzanan Cumhuriyet dönemi halk şairlerinin iz ve etki bırakan önde gelen temsilcilerini kısaca tanıtarak şiirlerinden örnekler okudu.
Avcı, Maraş’ın edebiyat şehri kimliğini asıl belirleyen hususun, yalnızca büyük şairlerin yetişmiş olmasının olmadığını, asıl dikkat çekici olanın, şiirin şehirde bir zümrenin sanatı olmaktan çıkıp toplumsal bir yaşama biçimine dönüşmesi olduğıunu belirterek Maraş’ın edebî hafızasının en güçlü taşıyıcısının halk şiiri geleneği olduğunu; bu geleneğin, sonraki yüzyıllarda yetişen şairler için canlı bir kaynak ve ortak bir zemin oluşturduğunu ifade etti.
Ramazan Avcı, Cumhuriyet dönemi Kahramanmaraş edebiyatının gelişiminde, halk şiiri damarının yanı sıra yazarları bir okul gibi yetiştiren dergicilik faaliyetlerinin hayati bir rol oynadığını, dergilerin Maraş’ın edebî hafızasına kuluçka görevi yaptığını söyledi. Büyük Doğu ve Diriliş dergilerinin Maraşlı şair ve yazar üzerindeki etkisini anlatan Avcı, Hamle dergisiyle başlayan Maraş dergiciliğinin Edebiyat, Mavera, Dolunay, İkindi Yazıları gibi cesur limanlarla devam ettiğini ve bu dergilerle birlikte bugüne kadar artarak gelen dergilerin Kahramanmaraş’taki zengin edebiyat atmosferinin oluşumuna önemli katkı sağladığını ifade etti.
Avcı, “Modern Mistik-Metafizik Şiir Geleneği”nin oluşumunu ve bu oluşumdaki Necip Fazıl ve Sezai Karakoç etkisini vurguladıktan sonra bu şiir anlayışının temsilcisi “Yedi Güzel Adam”ı tanıttı. Avcı, “Büyük Doğu, Diriliş, Edebiyat ve Mavera çizgisiyle pişen düşünce iklimi, Maraş’ta ‘Modern Mistik-Metafizik Şiir Geleneği’ni doğurmuştur. Türk şiirindeki modern damarın manevi köklerle buluştuğu bu özgün sentezin en görkemli simgesi, Yedi Güzel Adam ekibidir. Cahit Zarifoğlu, Erdem Bayazıt, Rasim Özdenören, Alâeddin Özdenören, Nuri Pakdil, Ali Kutlay ve Mehmet Akif İnan’dan oluşan bu kadro; 1960’lardan itibaren sadece bir şiir akımı değil, bir medeniyet tasavvuru inşa etmiştir.” dedi. Daha sonra bu şair ve yazarların sanatçı kimlikleri ve Maraş edebiyatındaki etkilerini şiirlerinden okuduğu örneklerle anlattı.
Kahramanmaraş’ta, Yerel ve Millî Duyarlığı Yansıtan Modern Şiir Geleneğinin usta şair Bahaettin Karakoç’un öncülüğünde Dolunay Dergisi etrafında gerçekleştiğini belirten Avcı, Dolunay Dergisi ve eklentileri olan Dolunay Yayınları ile Dolunay Şiir Şölenlerinin Kahramanmaraş’ın edebiyat şehri olmasındaki öncül rolü üzerinde durdu. Yerel ve Millî Duyarlığı Yansıtan Modern Şiir Geleneğinin temsilcileri olan Türk Şiirinin Beyaz Kartalı Bahaettin Karakoç, Ali Akbaş ve Arif Eren’i sanatları ve edebiyata katkıları bakımından tanıtarak şiirlerinden örnekler okudu.
Ramazan Avcı, konuşmasını “Konuşmamızda Kahramanmaraş’taki edebiyat ve şiir atlasının fotoğrafını bir bütün olarak göstermeye çalıştık. Etrafını cami ağyarını mani bir sunum gerçekleştirmeyi amaçladığımız için zamanı biraz aşmış olabilirim. Kelamın gücüne ve medeniyeti ihyaya olan inancıyla, Kahramanmaraş geleceğin edebiyat ufuklarını aydınlatmaya devam edecektir.” sözleriyle bitirdi.
Ramazan Avcı’nın hitabeti ve etkili şiir okuma tarzı katılımcıların konuşmayı büyük bir ilgiyle ve takdirle dinlemesini sağladı.
Programın sonunda söz alan MESDER Başkanı Ali Avgın, “Türkiye Kültür Yolu Kahramanmaraş Buluşması gibi anlamlı buluşmayı şehrimize kazandıran başta T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı olmak üzere, Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne; ayrıca edebi birikimini bizlerle paylaşan derneğimizin kurucularından ve önceki dönem başkanlarımızdan değerli Ramazan Avcı hocamıza şehrimizin zengin edebi hafızasını zarif üslubuyla anlattığı için çok teşekkür ederiz. Bu vesile ile salonumuzu dolduran kıymetli edebiyatseverlere, şair ve yazarlarımıza da gönülden teşekkür ediyorum” dedi.
Katılımcıların büyük dikkat ve takip ettiği program toplu hatıra fotoğrafı çekimiyle son buldu.
© 2025 MESDER - Tüm Hakları Saklıdır...
